Doç. Dr. Hacı Hasan Yeter

Kronik Böbrek Hastalığı
Böbrek Nakli
Periton Diyalizi
Hemodiyaliz

Kan tahlillerinde kreatinin değerinin yanında sıklıkla eGFR veya tahmini glomerüler filtrasyon hızı adı verilen bir değer görülür. Pek çok kişi eGFR'nin düşük olduğunu gördüğünde bunun doğrudan böbrek yetmezliği anlamına geldiğini düşünür. Ancak tek bir düşük eGFR değeri her zaman kronik böbrek hastalığı anlamına gelmez.

Böbrek fonksiyonları ileri derecede azaldığında ve diyaliz tedavisi gündeme geldiğinde hastaların en sık sorduğu sorulardan biri şudur: “Periton diyalizi mi, hemodiyaliz mi daha iyi?” Bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur. Çünkü diyaliz yönteminin seçiminde yalnızca böbrek hastalığının derecesi değil; kişinin yaşı, diğer hastalıkları, kalan böbrek fonksiyonu, günlük yaşamı, çalışma durumu, ev koşulları ve kişisel tercihleri de önemlidir. En iyi diyaliz yöntemi, hastanın tıbbi ve sosyal özelliklerine en uygun olan yöntemdir.

Ultrason veya tomografi sonrasında raporda “böbrekte kist izlendi” ifadesini görmek hastalarda endişeye neden olabilir. En sık sorulan sorular ise şunlardır: “Böbreğimde kist çıktı, tehlikeli mi?” “Kist kansere dönüşür mü?” “Kist büyürse alınması gerekir mi?” Öncelikle şunu belirtmek gerekir: Böbrekte görülen her kist tehlikeli değildir. Özellikle erişkinlerde tesadüfen saptanan basit böbrek kistleri oldukça yaygındır ve büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ancak her böbrek kisti aynı değildir. Kistin büyüklüğünden çok görüntüleme özellikleri önem taşır.

Hipertansiyonun böbreklere etkisini anlatan, böbreği korumak için ölçümden beslenmeye ve ilaca kadar 13 adımlık pratik tansiyon kontrol rehberi.

Nefroloji polikliniğinde en sık karşılaştığımız sorulardan biri budur. Toplumda “Ne kadar çok su içersen böbreklerin o kadar iyi çalışır” veya “Bol su içmek böbrekleri temizler” şeklinde yaygın bir inanış vardır. Ancak doğru cevap herkes için aynı değildir. Sağlıklı bir kişide, böbrek taşı olan bir hastada, kronik böbrek hastalığı bulunan bir kişide veya diyaliz hastasında ihtiyaç duyulan sıvı miktarı birbirinden farklı olabilir. Hatta bazı hastalarda gereğinden fazla su içmek fayda sağlamadığı gibi zararlı da olabilir.

Kan tahlilinde kreatinin yüksekliği görülmesi her zaman böbrek yetmezliği olduğu anlamına gelmez. Kreatinin; böbrek fonksiyonlarının yanı sıra yaş, cinsiyet, kas kitlesi, sıvı durumu, beslenme, yoğun egzersiz ve bazı ilaçlardan etkilenebilir. Bu nedenle kreatinin değeri tek başına değil, önceki kreatinin değerleri, eGFR, idrar tahlili ve idrarda albümin/protein miktarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Bu yazıda kreatininin ne olduğunu, neden yükseldiğini, hangi durumlarda tehlikeli olduğunu ve ne zaman nefroloji uzmanına başvurmanız gerektiğini ayrıntılı olarak anlatacağız.

Kreatinin yüksekliği, böbrek hastalıkları nedeniyle nefroloji polikliniklerine başvurunun en sık nedenlerinden biridir. Ancak birçok kişi için "kreatinin yüksek" ifadesi gereksiz kaygıya yol açabilir. Gerçekte ise kreatinin yüksekliğinin birçok farklı nedeni vardır ve her zaman kalıcı böbrek hasarı anlamına gelmez. Bu yazıda kreatininin ne olduğunu, neden yükselebileceğini ve hangi durumlarda bir nefroloji uzmanına başvurmanız gerektiğini açıklıyoruz.

Her protein kaçağı tehlikeli midir? Hayır.Bazı durumlarda geçici proteinüri olabilir: Ağır egzersiz sonrası,Ateşli hastalık sırasında,Susuz kalınca,Yoğun stres dönemlerinde geçici protein artışı görülebilir. Ancak kalıcı protein kaçağı mutlaka araştırılmalıdır.

Böbreklerimiz vücudumuzun en önemli filtre sistemlerinden biridir. Her gün litrelerce kan böbreklerden geçer ve bu süreçte vücut için gerekli maddeler korunurken, zararlı atık ürünler idrar yoluyla uzaklaştırılır. Sağlıklı çalışan bir böbrek, kandaki değerli proteinlerin büyük kısmını vücutta tutar. Ancak bazı durumlarda böbreğin filtre yapısında bozulma meydana gelir ve normalde idrara geçmemesi gereken proteinler idrarla kaybedilmeye başlar. Bu durum protein kaçağı veya tıbbi adıyla proteinüri olarak adlandırılır. Protein kaçağı bazen hiçbir belirti vermeden yıllarca ilerleyebilir. Bu nedenle erken tanı böbrek sağlığının korunmasında kritik öneme sahiptir. Özellikle hipertansiyon, diyabet veya ailesinde böbrek hastalığı bulunan kişilerde düzenli kontroller büyük önem taşır.

Hipertansiyonun tedavisinde yaşam tarzı değişiklikleri her hasta için temel basamaktır. Bazı kişilerde ilaç ihtiyacını geciktirebilir veya azaltabilir; ancak uygun hastalarda ilaç tedavisinin yerini her zaman tutmaz. Amaç sadece tansiyon değerini düşürmek değil; kalbi, beyni, böbrekleri ve damarları uzun yıllar korumaktır. Unutmayın: Hipertansiyon sessiz ilerleyen bir hastalıktır. Kendinizi iyi hissetmeniz tansiyonunuzun kontrol altında olduğu anlamına gelmez. Düzenli ölçüm, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve gerektiğinde uygun ilaç tedavisi birlikte uygulandığında başarılı sonuçlar elde edilir.

Hipertansiyon tedavisinde ilaçlar kadar yaşam tarzı değişiklikleri de önemlidir. Özellikle beslenme alışkanlıklarının düzeltilmesi, kan basıncının düşürülmesine ve kullanılan ilaç sayısının azaltılmasına yardımcı olabilir. Araştırmalar, doğru beslenme ile sistolik kan basıncında 5–15 mmHg'ye kadar düşüş sağlanabileceğini göstermektedir.

Hipertansiyon: Sessiz İlerleyen Bir Hastalık Hipertansiyon (yüksek tansiyon), kanın damar duvarlarına normalden daha yüksek basınçla uygulanması durumudur. Dünya genelinde en sık görülen kronik hastalıklardan biridir ve kalp-damar hastalıkları, inme ve böbrek yetmezliğinin en önemli nedenleri arasında yer alır. Hipertansiyonun en önemli özelliği, uzun yıllar hiçbir belirti vermeden ilerleyebilmesidir. Bu nedenle sıklıkla "sessiz katil" olarak adlandırılır.