Protein kaçağı neden önemlidir?

Proteinüri sadece basit bir idrar testi bozukluğu değildir. Böbreğin süzme bariyerinde bir sorun olduğunun en önemli işaretlerinden biridir. Böbrekte milyonlarca küçük filtre yapısı bulunur. Bunlara glomerül adı verilir. Glomerüllerin görevi kanı süzmek ve vücudun ihtiyacı olan proteinleri korumaktır. Bu filtre zarar gördüğünde özellikle albümin adı verilen protein idrara geçmeye başlar. Uzun süre devam eden protein kaçağı:

• Kronik böbrek hastalığına,
• Böbrek fonksiyonlarında azalmaya,
• Kreatinin yüksekliği gelişmesine,
• Diyaliz ihtiyacına kadar ilerleyebilen böbrek yetmezliğine

neden olabilir. Bu nedenle protein kaçağı erken dönemde fark edilmesi gereken önemli bir bulgudur.

Protein kaçağı belirtileri nelerdir?

Proteinüri çoğu zaman sessiz ilerler. Hastaların önemli bir kısmında hiçbir şikayet olmayabilir ve rutin idrar analizinde tesadüfen saptanabilir.Ancak bazı belirtiler uyarıcı olabilir:

1. Köpüklü idrar

Hastaların en sık fark ettiği bulgulardan biridir.Özellikle:

• Her idrarda belirgin köpük olması,
• Köpüğün uzun süre kaybolmaması,
• Sabun köpüğü benzeri görünüm

protein kaçağı açısından değerlendirilmelidir.Ancak her köpüklü idrar protein kaçağı anlamına gelmez. Hızlı idrar yapma veya yoğun idrar da köpük oluşturabilir.

2. Bacaklarda ve göz çevresinde şişlik

İdrarla fazla protein kaybedildiğinde kandaki albümin miktarı azalabilir. Bunun sonucunda:

• Ayak bileğinde şişlik,
• Sabah göz çevresinde ödem,
• Hızlı kilo artışı

görülebilir.

3. Tansiyon yüksekliği

Böbrek ve tansiyon arasında çok yakın ilişki vardır. Protein kaçağı:

• Hipertansiyonun sonucu olabilir,
• Aynı zamanda hipertansiyonu artırabilir.

Bu nedenle kontrolsüz tansiyon yüksekliği olan kişiler bir nefroloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Özellikle genç yaşta başlayan, çoklu ilaç gerektiren veya kontrol altına alınamayan hipertansiyonda altta yatan böbrek hastalıkları araştırılmalıdır.

Kimlerde protein kaçağından şüphelenilmelidir?

Bazı kişiler proteinüri açısından daha yüksek risk taşır.

Diyabet hastaları

Şeker hastalığı dünyada kronik böbrek hastalığının en sık nedenlerinden biridir.Diyabet hastalarında başlangıçta sadece hafif albümin kaçağı görülebilir.Bu dönem erken yakalanırsa:

• Yaşam tarzı değişiklikleri,
• Kan şekeri kontrolü,
• Böbrek koruyucu ilaç tedavileri

ile ilerleme yavaşlatılabilir.

Hipertansiyon hastaları

Uzun süre yüksek seyreden kan basıncı böbreğin küçük damarlarına zarar verebilir.Bu nedenle hipertansiyonu olan hastalarda düzenli:

• Kreatinin ölçümü,
• İdrarda protein/albümin değerlendirmesi

yapılmalıdır.Bir hipertansiyon uzmanı Ankara arayışında olan hastaların böbrek kaynaklı tansiyon nedenlerinin de değerlendirilmesi önemlidir.

Ailesinde böbrek hastalığı olanlar

Bazı böbrek hastalıklarında genetik yatkınlık olabilir.Ailede:

• Diyalize giren kişi,
• Böbrek nakli öyküsü,
• Genetik böbrek hastalığı

varsa kontroller ihmal edilmemelidir.

Protein kaçağı nasıl anlaşılır?

Tanı oldukça basit testlerle konulabilir.

Tam idrar testi

İlk değerlendirmede kullanılır. Ancak protein kaçağının miktarını tam göstermez.

İdrarda protein/kreatinin oranı

Günümüzde sık kullanılan pratik yöntemlerden biridir.Tek idrar örneğiyle günlük protein kaybı hakkında fikir verir.

24 saatlik idrar toplama

Bazı hastalarda daha ayrıntılı değerlendirme için kullanılır.

Kan testleri

Böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek için:

• Kreatinin,
• eGFR,
• Albümin,
• Elektrolitler

kontrol edilir. Özellikle kreatinin yüksekliği varsa protein kaçağı daha dikkatli değerlendirilmelidir.